Studiedag ‘kwetsbaar in een verslavende wereld’
Voormiddagdeel (CC De Kruisboog, zaal Manège)
9.30 – 9.40 uur: Verwelkoming
Dr. An Haekens, medisch directeur AZT
9.40-10.30 uur: De verslavende wereld
Verslaving is een hersenziekte – zo klonk het in de laatste jaren van de 20e eeuw. Hersenonderzoek toonde ons welke kwetsbaarheid voor verslaving in elk brein aanwezig is.
In de afgelopen 25 jaar is ons brein, in evolutionaire termen, nauwelijks veranderd. Maar de omgeving waarin onze hersenen functioneren, wél. Die is drastisch geëvolueerd. Er doken ongekend krachtige, synthetische varianten van verslavende middelen op. Verslavende middelen zijn overal, én bijna onmiddellijk beschikbaar.
Ook digitale media, e-commerce en de virtuele wereld van kopen, spelen en ontspanning zorgen voor een constante stroom aan prikkels en producten. Die sluiten steeds beter aan bij hoe ons brein werkt.
In deze lezing bekijken we hoe we deze risico’s van de 21e eeuw kunnen begrijpen, en hoe we ons kunnen voorbereiden om met deze uitdagingen om te gaan.
Dr. Hendrik Peuskens, voorzitter medische raad AZT en beleidspsychiater afdeling verslavingszorg PZ Alexianen Tienen
10.30-11.15 uur: De rol van temperamentsfactoren bij verslaving
Bij verslaving zien we een steeds complexere problematiek en een hoog hervalpercentage. Daarom is het aangewezen om te streven naar een meer gepersonaliseerde aanpak, met aandacht voor comorbiditeit (het samen voorkomen van meerdere stoornissen).
In deze lezing bekijken we verslaving vanuit een transdiagnostisch perspectief: we focussen op factoren die een rol spelen bij verschillende aandoeningen tegelijk. Temperament – en vooral de mate van zelfregulatie, of hoe goed iemand zichzelf kan sturen en bijsturen – lijkt daarbij een veelbelovende factor.
Deze invalshoek biedt mogelijkheden om behandelingen beter af te stemmen op individuele noden en op klinische subgroepen. Dat kan mogelijks resulteren in betere behandeluitkomsten, zowel voor de verslaving als voor de comorbide problematiek.
Dr. Els Santens, psychiater afdeling verslavingszorg PZ Alexianen Tienen
11.15-11.30: PAUZE
11.30-12.00 uur: Puberbrein uitgedaagd!
De afgelopen jaren zien we een veranderende verslavende wereld waarin onze jongeren opgroeien. Er zijn razendsnelle evoluties die niet alleen onze jongeren en hun puberbrein uitdagen, maar ook ons als afdeling en bij uitbreiding onze maatschappij uitdagen. Er is een permanente noodzaak aan een veranderend afdelingsbeleid en bijsturen van de zorg voor onze jongeren. We nemen jullie graag mee in deze uitdagingen.
Dr. Eline Mordijck, jeugdpsychiater, afdeling jeugdpsychiatrie PZ Alexianen Tienen
12.00-12.30 uur: Is er een ouderenpsychiater in de zaal?!
Ontdek wat een ouderenpsychiatrische blik kan betekenen wanneer verslaving en de eigenheden van de latere levensfase elkaar kruisen. In deze lezing verkennen we hoe het ouder worden de presentatie van verslaving kleurt, en hoe verslaving op haar beurt met het proces van verouderen interfereert.
We staan stil bij de kwetsbaarheden en uitdagingen van de latere levensfase, en bij de impact van maatschappelijke veranderingen. Wat betekent het om ouder te worden in een wereld met veranderende prikkels en verleidingen, en toenemende druk op zelfredzaamheid? En hoe kunnen wij als hulpverleners deze dubbele kwetsbaarheid zorgzaam en zorgvuldig benaderen?
Dr. Katrijn Abrahams, psychiater afdeling ouderenpsychiatrie PZ Alexianen Tienen
Namiddagdeel (lokalen psychiatrisch ziekenhuis Alexianen Tienen)
Workshops reeks A (14.00-15.00 uur)
A1. Verslaving en cue exposure (Kristen Vos en Sarah Heyse)
In deze workshop ontdek je hoe we mensen met een verslaving helpen om beter om te gaan met moeilijke gevoelens en situaties die zin in gebruik oproepen. Kristen en Sarah tonen hoe ze op de afdeling werken met de therapiemodule R-Connect en hoe Virtual Reality (VR) wordt ingezet om moeilijke momenten veilig te oefenen. Je krijgt concrete voorbeelden en praktische handvatten die je meteen kunt vertalen naar je eigen werking.
Kristen Vos, psycholoog en therapiecoördinator, en Sarah Heyse, psycholoog
Afdeling verslavingszorg PZ Alexianen Tienen
A2. Eetstoornis: een verslaving? (Dr. Katrien Schoevaerts en John Ros)
In deze workshop gaan we in op de vraag of een eetstoornis kan worden beschouwd als een “voedselgerelateerde” verslaving. We zoomen in op de verschillen en gelijkenissen tussen de verschillende types eetstoornissen en klassieke verslavingen en bekijken onze bevindingen vanuit een transdiagnostische invalshoek.
Katrien Schoevaerts, beleidspsychiater, en John Ros, teamcoördinator
Afdeling eetherstel PZ Alexianen Tienen
A3. Praktijkvoorbeeld van een ambulante groepstherapie voor gedragsverslaving (Eva Lameire en Siebert Eyben)
In deze workshop maak je kennis met een groepsaanbod voor mensen met een gedragsverslaving, begeleid door een psycholoog én een ervaringsdeskundige. Eva en Siebert laten zien hoe ze het traject zowel praktisch als inhoudelijk vormgeven, en staan stil bij de unieke rol van de ervaringswerker, die met zijn eigen herstelverhaal verbinding creëert, motivatie versterkt en een brug slaat tussen theorie en praktijk. Je gaat naar huis met een concreet beeld van hoe zo’n veilige en doelgerichte behandelgroep in de praktijk werkt.
Eva Lameire, psycholoog en Siebert Eyben, ervaringsdeskundige
Afdeling verslavingszorg PZ Alexianen Tienen
Workshops reeks B (15.15-16.15 uur)
B1. Zet je brein in beweging met de Ronnie Gardiner Methode (Brenda Vanderbeke, Floor Meert en Xenia Brancart)
De “Ronnie Gardiner Methode (RGM)” is een gestructureerde, multi-sensorische oefenmethode. Door muziek, ritme, beweging, spraak, kleur en symbolen te combineren, draagt de therapie bij aan het vergroten van de neuroplasticiteit van de hersenen. De oefeningen zijn adaptief naargelang de mogelijkheden en muziekvoorkeur van de deelnemers; RGM wil een cognitieve uitdaging combineren mét plezier. In deze workshop bieden we een mix van praktijkoefeningen, achterliggende theorie over de methode en stand van zaken over lopende onderzoek.
Brenda Vanderbeke, vakgroepverantwoordelijke kinesitherapie en psychomotorisch therapeut afdeling algemene psychiatrie 1; Floor Meert, muziektherapeut ouderenpsychiatrie – PZ Alexianen Tienen; Xenia Brancart, PhD student aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en Universiteit Gent (UG), lid van de VUB-UG onderzoeksalliantie “Persoonlijkheid en Informatieverwerking bij ouderen”
B2. Verslaving en schematherapie (Sarah Heyse en Alexandra Anthoons)
In deze workshopkrijg je een introductie in hoe schematherapie kan worden toegepast bij patiënten met een verslavingsproblematiek. We verkennen de rol van schema’s en modi in het begrijpen van verslavingspatronen en terugval. Aan de hand van praktijkvoorbeelden krijg je inzicht in hoe je verslavingspatronen kunt koppelen aan iemands emotionele behoeften. We proberen daarna samen een aantal therapiemethodieken uit om jullie te laten ervaren hoe schematherapie een meerwaarde kan betekenen in een hersteltraject.
Sarah Heyse, psycholoog en gedragstherapeut voortgezette dagbehandelingsgroep Groep D; Alexandra Anthoons, psycholoog en gedragstherapeut observatiegroep
Afdeling verslavingszorg PZ Alexianen Tienen
B3. Dansende diagnoses: de wervelende wals van adhd, verslaving en bijkomende psychiatrische uitdagingen” (Dr. Peter Joostens)
ADHD en verslaving komen vaak samen voor en gaan niet zelden gepaard met angst-, stemmings- of persoonlijkheidsproblemen. In deze workshop neemt dr. Peter Joostens je mee in de “dans” tussen deze verschillende uitdagingen. Aan de hand van recente inzichten, richtlijnen en sprekende praktijkvoorbeelden krijg je meer houvast om deze complexe combinatie beter te begrijpen én er doelgerichter mee om te gaan in je eigen werk.
Dr. Peter Joostens, beleidspsychiater algemene psychiatrie , PZ Alexianen Tienen
Dit is een initiatief van Zorggroep Alexianen waar Similes aanwezig zal zijn met een bemande infostand.